Múa rối nước – thú vui của người Việt

Múa rối nước là một môn nghệ thuật sân khấu dân gian truyền thống, song cũng là thú giải trí của người Việt.

Từ xa xưa, những đứa trẻ Việt lớn lên đã được biết đến múa rối nước qua các dịp lễ, dịp hội làng, dịp Tết dùng con rối diễn trò trên mặt nước, trong cái ao xóm mình. Khác với múa rối thông thường, rối nước dùng đến sân khấu trên mặt nước rộng, phía sau có phông che, xung quanh trang trí cờ, quạt, lọng, cổng hàng mã…

Trên “sân khấu” là những con rối (được làm bằng gỗ) biểu diễn nhờ sự điều khiển tài tình của những người phía sau phông thông qua hệ thống sào, dây… Biểu diễn rối nước còn không thể thiếu những tiếng trống, tiếng kèn phụ trợ, tiếng pháo và những tiếng vỗ tay reo hò hưởng ứng.

Clip rối nước

Ngày nay, tuy không còn được phổ biến một cách rộng rãi, nhưng múa rối nước vẫn luôn được chú trọng bảo tồn và sân khấu rối nước mỗi khi lên đền đều nhận được sự ủng hộ từ khán giả, nhất là các khán giả nhỏ tuổi.

Ngoài những đặc điểm về sân khấu trên mặt nước, trò rối nước còn đặc biệt hấp dẫn bởi lẽ nó là trò khéo lấy động tác làm ngôn ngữ diễn đạt, rối nước gắn bó với âm nhạc như nghệ thuật múa. Âm nhạc sẽ góp phần điều khiển tốc độ, giữ nhịp, dẫn dắt động tác, gây không khí với tiết tấu truyền thống giữ vai trò chủ đạo của trò rối nước, nhạc rối nước thường sử dụng các làn điệu chèo hoặc dân ca đồng bằng Bắc Bộ.

Ngày nay, đội ngũ lồng tiếng cũng như những người trực tiếp múa rối sau tấm phông trên sân khấu chủ yếu là các nghệ nhân múa rối nước đến từ các làng nghề truyền thống. Họ – những con người thuần nông chất phác vốn một đời lam lũ với đồng ruộng, nay được mùa nông nhàn đem rối ra diễn lấy niềm vui. Với lợi thế vùng đồng bằng Bắc bộ có nhiều ao hồ. Mặt nước những ao hồ đã được tận dụng trở thành sân khấu cho rối nước, còn ghế ngồi của khán giả là thảm cỏ xung quanh hồ. Chúng ta sẽ bắt gặp cảnh tương tự như thế này khi tới thăm quan Bảo tàng dân tộc học vào cuối tuần.

Mỗi con rối là một tác phẩm điêu khắc dân gian. Con rối tạo bằng gỗ, bên ngoài phủ một lớp sơn, ngâm nước không thấm. Nhân vật tiêu biểu nhất là chú Tễu, thân hình tròn trĩnh, nụ cười hóm hỉnh lạc quan. Mở màn, chú Tễu xuất hiện vui vẻ, nghịch ngợm làm nhiệm vụ giáo đầu dẫn chuyện.

Trong kho tàng trò rối nước của Việt Nam, có khoảng 30 tiết mục cổ truyền và hàng trăm tiết mục rối hiện đại kể về những sự tích dân gian và cuộc sống hàng ngày của người dân Việt. Các trò diễn thường được mở đầu bằng sự giới thiệu của chú Tiễu như những sinh hoạt đời thường như: công việc nhà nông, câu ếch, cáo bắt vị; Lễ hội: múa rồng, múa sư tử, rước kiệu, đấu vật, đánh võ, chọi trâu; Trích đoạn một số tích cổ: Thạch Sanh, Tấm Cám…

“Ngày nay, múa rối nước Việt Nam không chỉ quẩn quanh sau những bờ ao, bụi chuối, mà đã vượt ra khỏi lũy tre làng để bay cao, vươn xa đến mọi miền trên thế giới. Đã có hàng trăm chuyến lưu diễn nước ngoài, tham dự các festival sân khấu quốc tế tại nhiều quốc gia, những nghệ sĩ múa rối nước luôn gây bất ngờ, thán phục với khán giả, bạn bè, bởi sự độc đáo, tài nghệ điều khiển khéo léo con rối trên mặt nước. Hầu hết khán giả nước ngoài từng thưởng thức nghệ thuật múa rối nước cổ truyền ViệtNam, đều coi môn nghệ thuật này là hiện thân của sứ giả văn hóa mang lại tình yêu, hạnh phúc và sự thanh bình”.

Bế Thùy

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s